അന്തമില്ലാത്ത ചോദ്യങ്ങളുടെ കുരുക്ക് (Infinite Regress)

യുക്തിചിന്തയുടെയും മനശാസ്ത്രത്തിന്റെയും വെളിച്ചത്തിൽ പ്രവാചക വചനങ്ങളുടെ ആഴവും പരപ്പും വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.

1. വിമർശകർ പറയുന്ന 'ഒളിച്ചോട്ടവും' യാഥാർത്ഥ്യവും

ചില വിമർശകർ ഉന്നയിക്കാറുള്ള പ്രധാന വാദങ്ങളിലൊന്നാണ് "ഇതിനെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു?" എന്ന ചോദ്യത്തിന് കൃത്യമായ മറുപടി നൽകാതെ പ്രവാചകൻ അത് തടഞ്ഞു എന്നത് ഒരു 'ഒളിച്ചോട്ടമാണ്' എന്നത്. എന്നാൽ അങ്ങനെയല്ല; മറിച്ച് ഇതൊരു വലിയ ലോജിക്കൽ ട്രാപ്പിൽ (Logical Trap) നിന്ന് മനുഷ്യനെ രക്ഷിക്കലാണ്.

ഈ പ്രക്രിയ ഒന്നു പരിശോധിച്ചു നോക്കൂ:

🌍 ഭൂമിയെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു? → ദൈവം.

☁️ ദൈവത്തെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു? → മറ്റൊരു ദൈവം.

⚡ ആ ദൈവത്തെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു? → അതിനൊരു ദൈവവും...

ഇങ്ങനെ ചോദ്യങ്ങൾ അനന്തമായി മുന്നോട്ട് പോയാൽ അതിന് ഒരിക്കലും ഒരു അവസാന ബിന്ദു കണ്ടെത്താനാകില്ല. തത്വശാസ്ത്രത്തിൽ ഇതിനെയാണ് 'Infinite Regress' (അന്തമില്ലാത്ത പ്രത്യാവൃത്തി) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. യാതൊരുവിധ അർത്ഥവുമില്ലാത്ത ഈ ചിന്താക്കുഴപ്പത്തിൽപെട്ട് മനുഷ്യന്റെ വിലയേറിയ സമയവും ഊർജവും നശിച്ചുപോകാതിരിക്കാനാണ് ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങളുടെ അനന്തമായ ചങ്ങലകളിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.

2. സ്രഷ്ടാവ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനല്ല (First Cause Concept)

യുക്തിപരമായി ആലോചിച്ചാൽ, സ്രഷ്ടാവിന് മറ്റൊരു സ്രഷ്ടാവുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ 'സ്രഷ്ടാവ്' അല്ലാതായി മാറുകയും, പകരം അവനും മറ്റൊരു 'സൃഷ്ടി' മാത്രമായിത്തീരുകയും ചെയ്യും. ഇത് വലിയൊരു വൈരുദ്ധ്യമാണ്.

പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കൾക്കും സംഭവങ്ങൾക്കും ഒരു തുടക്കമുണ്ട്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ എല്ലാറ്റിന്റെയും തുടക്കമായ, മറ്റൊരു കാരണത്തിന്റെയും ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു 'ആദിമ കാരണം' (First Cause) ഉണ്ടാകേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. ആ അടിസ്ഥാന കാരണത്തെയാണ് നമ്മൾ 'ദൈവം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ, "ദൈവത്തെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു?" എന്ന ചോദ്യം തന്നെ യുക്തിപരമായി തികച്ചും അടിസ്ഥാനരഹിതവും നിലനിൽക്കാത്തതുമാണ്. കാരണം, ആദ്യ കാരണത്തിന്മേൽ വീണ്ടും കാരണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നത് യുക്തിയുടെ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങൾക്ക് തന്നെ എതിരാണ്.

3. മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ വശം (OCD and Intrusive Thoughts)

ഈ വിഷയത്തിന് വളരെ ഗൗരവമേറിയ ഒരു മനശാസ്ത്രപരമായ വശവുമുണ്ട്. ആധുനിക മനശാസ്ത്രപ്രകാരം, ചില മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിൽ വല്ലാതെ അലോസരപ്പെടുത്തുന്ന, നിയന്ത്രിക്കാൻ തികച്ചും അസാധ്യമായ തരം ചിന്തകൾ കടന്നുവരാറുണ്ട്. ഇവയെ 'Intrusive Thoughts' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

ഇത്തരം അദമ്യമായ ചിന്തകൾ വ്യക്തികളെ കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിലേക്കും ഉത്കണ്ഠയിലേക്കും ഒബ്‌സസീവ് കംപൽസീവ് ഡിസോർഡറിലേക്കും (OCD) നയിച്ചേക്കാം. അത്തരം ചിന്തകൾ മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ അവയെ പിന്തുടരുകയോ അതിൽ മുഴുകുകയോ ചെയ്യാതെ "അവയെ ഉപേക്ഷിക്കുക" എന്ന് പ്രവാചകൻ പഠിപ്പിച്ചത് അത്യുത്തമമായ ഒരു മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സ കൂടിയാണ്.

അമിതമായി ചിന്തിച്ച് മനസ്സ് വഴിമുട്ടുമ്പോൾ അതിന് നൽകേണ്ട ഒരു ആശ്വാസകരമായ 'ബ്രേക്ക്' (Mental Break) ആണ് ഈ പ്രവാചക അധ്യാപനം നൽകുന്നത്.

4. പിശാച് എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ പൊരുൾ

ഇസ്‌ലാമിക വിശ്വാസമനുസരിച്ച് മനുഷ്യനെ നിരന്തരം വഴിതെറ്റിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ബാഹ്യ ശക്തിയാണ് പിശാച്. എന്നാൽ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം, മനുഷ്യനെ നന്മയിലേക്കും വിജ്ഞാനത്തിലേക്കും ചിന്തയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ക്രിയാത്മകമായ ചോദ്യങ്ങളെയല്ല പിശാചിനോട് ചേർത്തുവെച്ചത്; മറിച്ച്, ഒട്ടനവധി ഉത്തരമില്ലാത്തതും മനുഷ്യനെ നിരന്തരം ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കി വിശ്വാസവും മാനസിക സമാധാനവും തകർക്കുന്നതുമായ ചിന്തകളെയാണ്.

ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണങ്ങളിലും ഇത് വ്യക്തമാണ്. ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ഒരു പരീക്ഷണം നടത്തുമ്പോൾ അതിനൊരു നിശ്ചിത യുക്തിസഹമായ ഘട്ടമുണ്ട്. അതിനപ്പുറം അനന്തമായി "എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു?" എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചുപോയാൽ അയാൾക്ക് ഒരിക്കലും ഒരു നിഗമനത്തിലും എത്താൻ കഴിയില്ല; മറിച്ച് പരീക്ഷണം തന്നെ സ്തംഭിച്ചുപോകും.

ഉപസംഹാരം: ചിന്തയുടെ ശരിയായ ദിശ

പ്രവാചകൻ പഠിപ്പിച്ചത് "ചിന്തിക്കരുത്" എന്നല്ല, മറിച്ച് "ചിന്തകളെ കൃത്യമായ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും ഫലപ്രാപ്തിയിലേക്കും തിരിച്ചുവിടുക" എന്നാണ്. പ്രകൃതിയിലെ അത്ഭുതങ്ങളെയും ആകാശഭൂമികളുടെ സംവിധാനങ്ങളെയും കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കാൻ ഖുർആൻ നൂറുകണക്കിന് തവണ മനുഷ്യരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ യാതൊരുവിധ ഉത്തരവുമില്ലാത്ത 'സ്രഷ്ടാവിനെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു' എന്ന അനന്തമായ തർക്കത്തിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നത് ബുദ്ധിശൂന്യതയാണ്. ഇതൊരു നിരോധനമല്ല, മറിച്ച് അനാവശ്യമായ മാനസിക സംഘർഷങ്ങളിൽ നിന്നും കുരുക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ശാശ്വതമായ മോചനമാണ്.